Jakie wyniki można uznać za wysokie w teście?

Kategoryzowanie ilorazów inteligencji i przypisywanie im słownych określeń w rodzaju „niski” czy „wysoki” jest w znacznym stopniu arbitralne. Tak naprawdę, jedyną w pełni jednoznaczną wartością jest iloraz 100, który jest idealnie „przeciętny”, jako że odpowiada średniemu wynikowi testu stwierdzonemu w próbie normalizacyjnej. To, o ile wyższy musi być ten iloraz od 100, by można go było określić jako wysoki, i o ile niższy od 100, by można go było określić jako niski, jest kwestią umowną. Warto też dodać, że przyjmowane kryterium może być zależne od celu, w jakim dokonuje się kategoryzacji. To tak jak w przypadku wzrostu – młodego chłopca mierzącego 180 cm można uznać za wysokiego, ale gdy jest to potencjalny zawodnik reprezentacyjnej drużyny koszykówki, według kryteriów trenera może okazać się zbyt niski. 

Tak więc kategoryzując ilorazy inteligencji, trzeba pamiętać o umowności stosowanych granic i relatywnym charakterze używanych określeń słownych.

W stosunku do tzw. ilorazów wechslerowskich sam Autor zaproponował swego czasu kategoryzację, zgodnie z którą inteligencję przeciętną miały oznaczać ilorazy 90-109,  inteligencję powyżej przeciętnej ilorazy 110-119, wysoką – ilorazy 120-129, a bardzo wysoką – ilorazy 130 i powyżej. I analogicznie: ilorazy 80-89 były interpretowane jako poniżej przeciętnej, 70-79 – jako granica między normą a upośledzeniem, a 69 i poniżej – jako upośledzenie. Ale równie uprawniona, i chyba obecnie bardziej popularna, jest interpretacja uznająca za przeciętne ilorazy 85-114 i przyjmująca przy kategoryzowaniu wyników niskich i wysokich przedziały 15-punktowe. Zgodnie z nią wysokie są ilorazy 115-129, a niskie – ilorazy 70-84; poniżej 70 znajdują się ilorazy bardzo niskie, a od 130 w górę – bardzo wysokie. Kategoryzacja ta posługuje się jasnym kryterium, jakim jest wielkość odchylenia standardowego. W przypadku skali Wechslera (i większości innych stosowanych dziś testów inteligencji) wynosi ono właśnie 15. By uprzytomnić sobie, co oznacza iloraz interpretowany w kategoriach odchylenia standardowego, warto przywołać na pamięć informacje o procentowym rozkładzie wyników pod krzywą normalną. I tak, w przedziale obejmującym jedno odchylenie standardowe poniżej średniej i jedno odchylenie standardowe powyżej średniej (ilorazy 85-114) mieści się ok. 68% wszystkich wyników, czyli zdecydowana większość. Te właśnie wyniki uznaje się za przeciętne. Wyniki w drugim odchyleniu powyżej średniej i w drugim odchyleniu poniżej średniej (czyli ilorazy 115-129 i 70-84) stanowią po niecałe 14%, w trzecim zaś (ilorazy 130 i więcej oraz poniżej 70) – zaledwie po nieco ponad 2%, czyli zdarzają się bardzo rzadko.

Słowne określenie wysokości ilorazu to tylko umowna etykietka; istotne jest, by zdawać sobie sprawę z tego, jak bardzo interpretowany wynik różni się od przeciętności i jak często (czy jak rzadko) podobne wyniki trafiają się w grupie odniesienia, na tle której oceniamy naszą osobę badaną. O tym właśnie informuje w sposób dokładny liczbowa wartość ilorazu i  rezygnowanie z tej dokładności na rzecz określenia słownego oznacza utratę informacji.

Secondary menu

płatności obsługuje payu